Zakład Starożytnych Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu
Kierownik:

dr hab. Leszek Zinkow prof. IKŚiO PAN

 

Pracownicy:

dr hab. Hieronim Kaczmarek prof. IKŚiO PAN

mgr Katarzyna Trzcińska

mgr Marta Kaczanowicz

mgr Monika Wesołowska

mgr Piotr Sójka

 

Tel.:  

 

 

Pracownia powstała w lutym 2020 roku i jest strukturalnie podporządkowana Zakładowi Starożytnych Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu. Pracownia zarazem włącza się i w miarę potrzeb koordynuje przedsięwzięcia innych jednostek Instytutu, których wątki i aspekty prowadzonych badań podstawowych zawierają odniesienia do zagadnień recepcji kulturowego dziedzictwa Orientu – w formie zadań / tematów międzyzakładowych.

 

Główne obszary badań podejmowanych w Pracowni to:

1. Dzieje polskich zainteresowań cywilizacjami Orientu; dziedzictwo kulturowe, zwłaszcza starożytnego Egiptu i Lewantu, w polskiej literaturze i sztuce, także we współczesnej kulturze popularnej, mediach itp.

2. Polscy podróżnicy na Wschód (od XII wieku do czasów współczesnych); relacje, osoby, szczegółowe badania wątkowe, także związane z podróżniczą recepcją Orientu nowożytnego (głównie Egiptu i Lewantu) oraz historycznokulturową problematyką pielgrzymek do Ziemi Świętej.

3. Badania nad zbiorami ikonograficznymi IKŚiO: kolekcja deltiologiczna, ryciny, fotografie – digitalizacja, analiza krytyczna, edycje.

4. Grecka, rzymska i osmańsko-arabska mediacja transferów dziedzictwa kulturowego starożytnego Wschodu.

5. Zjawisko i dzieje tak zwanej egiptomanii w Polsce na tle europejskim.

6. Historia badań archeologicznych na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza polskich.

7. Dzieje gromadzenia zabytków starożytnego Wschodu w polskich kolekcjach.

 

Pracownia współpracuje zwłaszcza z badaczami krajów obszaru dawnej Rzeczpospolitej (Litwa, Białoruś, Ukraina) oraz Europy środkowo-wschodniej, ponadto prowadzi badania komparatystyczne przy współpracy naukowców zachodnioeuropejskich i amerykańskich.

Pracownia podejmuje również działania edukacyjne i popularyzatorskie; otwarte wykłady i konferencje, organizowanie wystaw, przygotowywanie publikacji popularnonaukowych.


Główne kierunki badawcze:

Działalność Zakładu obejmuje siedem tematów badawczych o wysokim stopniu unikalności w skali polskiej nauki, realizowanych przez zespoły pracowników naukowych o różnorodnych specjalizacjach, związanych z misjami wykopaliskowymi przede wszystkim w Egipcie, ale również na Bliskim Wschodzie.

Najliczniejszą grupę badawczą skupia powołany w 2016 roku Ośrodek Badań nad Świątynią Egipską realizujący temat Centra kultowe starożytnego Egiptu rejonu tebańskiego i I-szej katarakty – programy dekoracji budowli sakralnych, repertuar sprawowanych w nich rytuałów, teologia bóstw i ideologia królewska. Temat ten obejmuje m.in. kontynuowane prace nad dwoma bazami danych: bazą danych hatshepsut.iksiopan.pl mającą za zadanie skatalogowanie i udostępnienie w sieci wszystkich publikowanych informacji związanych z panowaniem tej władczyni, obejmujących również materiał źródłowy spoza regionu tebańskiego oraz bazą danych egipskich rytuałów świątynnych rite.iksiopan.pl, która pozwoli na szerokie studia porównawcze ikonografii rytuałów, ich sekwencji, czy rekwizytów używanych w trakcie ich sprawowania.

Zakończone lub kontynuowane badania egipskich stanowisk archeologicznych i związanego z nimi szerokiego spektrum materiału źródłowego ujęte są tematem Zabytki sztuki sakralnej i sepulkralnej, architektura i materialne świadectwa życia jako źródła poznania egipskich centrów kultowych, miast i ich nekropoli.

Z wymienionymi obszarami badań wiązać się będzie rozpoczęta w 2020 r.  aktywność naukowa dwóch grup badawczych: zespołu realizującego afiliowany w Instytucie projekt badań świątyń solarnych związany z wykopaliskami w Abu Gurob oraz grupy badawczej, która sięgając do materiałów źródłowych ze stanowiska w Gebelein opracowywać będzie temat Starożytny Egipt z perspektywy prowincji.

Program badań nad starożytnym Egiptem obejmuje również unikalny, niepodejmowany dotąd w Polsce temat Językowy obraz świata (JOS) w egiptologii. Zastosowanie metod etnolingwistyki do badań religijnych tekstów egipskich, wokół którego zbudowany zostanie interdyscyplinarny zespół rozwijający ten kierunek badań.

Planowany jest dalszy rozwój wydzielonego tematu badawczego Studia nad piśmiennictwem starożytnego Egiptu i jego wpływem na kształtowanie kultury światowej, w obrębie którego realizowane będą prace służące zrozumieniu wkładu kultury starożytnego Egiptu w światowe (w tym polskie) dziedzictwo kulturowe. Temat ten obejmować będzie również polskie tłumaczenia tekstów egipskich różnej kategorii.

W 2020 roku powołana została, włączona w struktury Zakładu, Pracownia Archeologii Wschodu Starożytnego, której wiodącym tematem badań będzie Życie codzienne na Wschodzie Starożytnym. Program naukowy Pracowni łączy tradycyjne obszary badań Bliskiego Wschodu z podjętymi relatywnie niedawno studiami nad materiałem zabytkowym odnajdywanym podczas archeologicznej eksploracji Półwyspu Arabskiego.

Unikalny charakter w skali Polski ma powołana w 2020 roku Pracownia Badań nad Recepcją Dziedzictwa Orientu. Jest ona nie tylko realizatorem, ale również koordynatorem międzyzakładowego tematu badawczego Recepcja kulturowego dziedzictwa Orientu, który obejmuje również studia nad zbiorami deltiologicznymi będącymi własnością Instytutu oraz prace nad archiwaliami fotograficznymi.

Ważną grupą badawczą funkcjonującą w Zakładzie jest ukierunkowany na współpracę międzyśrodowiskową, rozwijany od lat międzyzakładowy ośrodek badań ceramologicznych realizujący temat Wykorzystanie studiów nad ceramiką dla poznanie cywilizacji Śródziemnomorza i krajów ościennych. Misją ośrodka jest między innymi kształcenie na poziomie specjalistycznym badaczy ceramiki pochodzącej z wykopalisk w Egipcie, Sudanie (Nubii), na Cyprze i na Bliskim Wschodzie.

Podległe jednostki:

Ośrodek Badań nad Świątynią Egipską (egyptiantemple.iksiopan.pl)
Pracownia Archeologii Wschodu Starożytnego
Pracownia Badań nad Recepcją Dziedzictwa Orientu

Kierownik:

dr hab. prof. PAN Ewa Laskowska-Kusztal

Pracownicy:

prof. dr hab. Karol Myśliwiec
dr hab. Hieronim Kaczmarek, prof. IKŚiO PAN
dr hab. Janusz Karkowski, prof. IKŚiO PAN
dr hab. Teodozja I. Rzeuska
dr hab. Leszek Zinkow, prof. IKŚiO PAN
dr Lidia Ambroziak
dr Michele Degli Esposti
dr Monika Dolińska
dr Wojciech Ejsmond
dr Maria Carmela Gatto
dr Aleksandra Hallmann
dr Jadwiga Iwaszczuk
dr Ewa Józefowicz
dr Heidi Köpp-Junk
dr Maciej Makowski
dr Massimiliano Nuzzolo
dr Mohamed Osman
dr Joanna Popielska-Grzybowska
dr Krzysztof Radtke
dr Filip Taterka
dr Christine Tsouparopoulou
dr Zuzanna Wygnańska
mgr Marco Anzalone
mgr Marta Kaczanowicz
mgr Katarzyna Kapiec
mgr Magdalena Kazimierczak
mgr Dominika Majchrzak
mgr Katarzyna Molga
mgr Małgorzata Radomska
mgr Joanna Rądkowska
mgr Ewa Sieradzka
mgr Piotr Sójka
mgr Katarzyna Trzcińska
mgr Paulina Wołodźko

 


Kierownik:

dr Zuzanna Wygnańska

 

Pracownicy:

dr Michele Degli Esposti

dr Christina Tsouparopoulou

dr Maciej Makowski

mgr Dominika Majchrzak

 

Tel.:

 22 657 28 29

 

Pok.: 313 (kierownik Pracowni)
Email:

 

Obszar badawczy Pracowni:
Pracownia powołana została w 2020 roku i jest strukturalnie podporządkowana Zakładowi Kultur Egiptu i Bliskiego Wschodu. Jej głównym obszarem badawczym jest archeologia życia codziennego, również w aspekcie religijnym, na Bliskim Wschodzie w okresach wczesnych, to jest od pradziejów do późnego okresu żelaza. Zakres geograficzny, w ramach którego podejmowane są badania, dotyczy obszarów Mezopotamii, Syro-Palestyny, Anatolii, terytorium współczesnego Iranu, a także Półwyspu Arabskiego.
Podejmowane zagadnienia koncentrować będą się z jednej strony na poszczególnych kulturach, z drugiej traktować będą problematykę życia codziennego ponadregionalnie i międzykulturowo. Studiami objęte zostaną aspekty kultury materialnej ściśle związanej z elitami, jak również takie, które towarzyszyły na co dzień pozostałym członkom/warstwom społeczeństwa. Istotnym elementem będą zagadnienia dotyczące kultury duchowej, analiza których podejmowana będzie między innymi w oparciu o studia nad ikonografią oraz wybranymi zespołami zabytków, na przykład plastyką figuralną.

 

Tematy badawcze:
Głównym tematem badań Pracowni będzie analiza zabytków ruchomych (drobnych) pochodzących z różnego typu stanowisk archeologicznych w ich aspekcie utylitarnym, symbolicznym i religijnym. Obecnie prowadzone badania dotyczą:
- mezopotamskiej plastyki figuralnej – badania prowadzone przez dr. Macieja Makowskiego nad figurkami glinianymi z III i II tysiąclecia p.n.e. (temat podjęty m.in. w monografii z 2016 roku „Tell Arbid I: Clay figurines”)
- ozdób osobistych jako aspektu kultury materialnej w Lewancie, Mezopotamii i na półwyspie Arabskim w epokach brązu i żelaza – badania nad materiałami, technologiami i dystrybucją prowadzone przez dr. Zuzannę Wygnańską,
- ikonografii na pieczęciach z III i II tysiąclecia z Półwyspu Arabskiego – badania w ramach przygotowywania doktoratu prowadzone przez mgr Dominikę Majchrzak.

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd