Kierownik projektu: dr hab. Teodozja Rzeuska, dr Jadwiga Iwaszczuk
Numer projektu: MNiSW/2025/DAP/105
Źródło finansowania: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, projekt Zlecenie Ministra
Okres realizacji projektu: 2025 - 2026
Przyznana kwota: 750 000,00 PLN
fot. T. Rzeuska
Zadanie dotyczy: 1. przeprowadzenia prac archeologicznych w kompleksie grobowym – Mastabie Faraona w Sakarze (Egipt) i 2. stworzenia w Instytucie Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN możliwości do opracowania wyników tych badań. Mastaba Faraona to stanowisko królewskie. Zgoda na realizację prac na tym terenie jest ogromnym wyróżnieniem dla polskiej archeologii, bowiem od wielu już lat Egipska Służba Starożytności nie wydaje zgód na badania tak istotnych dla dziedzictwa egipskiego monumentów. Misja prowadzona jest wspólnie przez Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (IKŚiO PAN) i Ministerstwo Turystyki i Starożytności Arabskiej Republiki Egiptu (MoTA). Badany grobowiec – Mastaba Faraona – znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Zbudowany ok. 2500 roku p.n.e. ma niezwykły kształt – gigantycznej ławy (stąd jego nazwa – od arabskiego słowa mastaba – ‘ława’). Jego budowniczym był faraon Szepseskaf, ostatni władca IV dynastii, z której pochodzą słynni budowniczowie piramid w Gizie. Kompleks grobowy składa się (oprócz mastaby) z dwóch świątyń górnej i dolnej (jeszcze niezlokalizowanej), łączącej je alei procesyjnej oraz z grobowców dostojników. Znakomita część tego kompleksu nigdy nie została przebadana, co oznacza, że do dyspozycji archeologów jest dostępny obiekt właściwie dziewiczy. Daje to polskiej archeologii ogromną szansę na przeprowadzenie unikatowych prac i wielką promocję polskiej nauki (a tym samym Polski) oraz nawiązanie bliskiej współpracy z badaczami egipskimi, a w przyszłości także badaczami międzynarodowymi. Zaplanowane w zadaniu działania mają charakter interdyscyplinarny, Misję tworzy zespół specjalistów z różnych dziedzin, w tym archeologii, konserwacji zabytków, geologii, architektury, geodezji, geofizyki, ceramologii, antropologii, archeozoologii i botaniki. Analiza i publikacja zgromadzonego materiału z badań terenowych będzie w dużej mierze dokonywana w oparciu o księgozbiór archeologiczny biblioteki IKŚiO PAN. Biblioteka jest placówką unikatową w skali całego kraju.
