Kierownik projektu: dr Jade Bajeot
Numer projektu: 2021/43/P/HS3/03262
Źródło finansowania: Narodowe Centrum Nauki, grant Polonez Bis 1
Okres realizacji projektu: 1.10.2022-30.09.2024 r.
Słowa klucze: Egipt przeddynastyczny, starożytny Egipt, tworzenie państwa, technologia, łańcuch operacyjny, ceramiczny tradycje

Przyznana kwota: 919 634 zł

Strona internetowa projektu: http://technopregypt.iksio.pan.pl/ 

TECHNOPREGYPT bada sposoby produkcji ceramiki w Egipcie predynastycznym (4 tysiąclecie p.n.e.), aby zrozumieć, jak na wybory technologiczne wpływał proces formowania się państwa, a tym samym posunąć naprzód dotychczasowe badania nad samym procesem. W pierwszej połowie 4. tysiąclecia p.n.e. BCE, Egipt charakteryzował się obecnością trzech głównych horyzontów kulturowych wyróżniających się odmienną kulturą materialną, a mianowicie kultury Naqada, Nubii i Dolnego Egiptu . Ich wzajemne oddziaływanie narastało z czasem prawdopodobnie pod wpływem Naqadczyków, a najbardziej widocznym przejawem tych wydarzeń jest homogenizacja wyglądu ceramiki, artefaktów kamiennych, narzędzi krzemiennych itp. w całym Egipcie. Pod koniec tego procesu Egipt zostaje zunifikowany, produkcja ceramiki jest taka sama w całym kraju i rozpoczyna się Egipt faraoński. Do tej pory jednak dynamika leżąca u podstaw procesu formowania się państwa nie jest jeszcze jasna. Dobrze rozwinięte badania typologiczne, które klasyfikują ceramikę na podstawie kształtów i dekoracji, pozwoliły pozwoliły na zrozumienie szerokich zmian społecznych, gdy te ostatnie były już dokonane i przejawiały się w produkcji ceramiki. w produkcji ceramiki. Teraz musimy prześledzić korzenie tych zmian, a zrobimy to dzięki technologiczne podejście, które pozwala na zbadanie społecznego wymiaru produkcji ceramiki. Dwa Dwa identyczne garnki o tym samym aspekcie mogą być wykonane przy użyciu dwóch zupełnie różnych technik (np. cewki ściskane, kruszone kręgi, bite płyty gliniane, formowanie itp.) Przyjęcie określonej techniki lub kombinacji technik i przekazywanie jej z pokolenia na pokolenie, od nauczyciela do ucznia, jest ściśle związane z tożsamością kulturową grupy i stanowi o jej tożsamości. kulturową danej grupy i stanowi podstawę kształtowania się tradycji technicznych. Identyfikacja tradycji technicznych Kultur Predynastycznych pozwoli zatem lepiej je zdefiniować, a następnie prześledzić ich rozwój i interakcje w czasie.

(1) Pierwszym celem projektu będzie więc identyfikacja tradycji technicznej kultury Naqada i, po raz pierwszy, kultury nubijskiej oraz ewentualnie innych niedostatecznie reprezentowanych grup obecnych w dolinie Nilu. Analizie poddane zostaną cztery ważne korpusy: ten zebrany przez Aswan-Kom Ombo. Archaeological Project i przechowywane w Egipcie, oraz te przechowywane w Muzeum Egipskim w Turynie, w Narodowym Muzeum Archeologicznym we Francji i w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Zbiory te, składające się z dużej próby stanowisk reprezentujących Środkowy Egipt i południową część Górnego Egiptu, obejmują cały okres, który będzie brany pod uwagę w tym projekcie: od Naqada I do początku Starego Państwa (4. tysiąclecie p.n.e. - początek 3. tysiąclecia p.n.e.). Zrekonstruowane zostaną całe procesy produkcyjne, od przygotowania masy glinianej do wypału, i zostaną one zintegrowane z klasyfikacjami typologicznymi. Zostanie to dokonane poprzez obserwację diagnostycznych makro i mikrośladów produkcyjnych znalezionych na powierzchniach naczyń i na przekrojach odłamków, które zostaną zinterpretowane poprzez odniesienie do etnograficznych i eksperymentalnych danych referencyjnych oraz sklasyfikowane i sklasyfikowane według najbardziej aktualnych kryteriów (ustalonych przez V. Roux). Ta metodologia zostanie uzupełniona analizą cienkich przekrojów i mikrotomografią rentgenowską, dwoma najnowocześniejszymi analizami, które pozwolą na uzyskanie głębszej wiedzy o wewnętrznej strukturze ceramiki. W szczególności, mikrotomografia rentgenowska jest prawdziwie innowacyjną analizą, która zapewnia doskonałe wyniki, a ponieważ jest nieniszcząca, doskonale nadaje się do pracy na zbiorach muzealnych.

(2) Drugi cel projektu skupi się na interpretacji uzyskanych danych w celu ustalenia: 1. Jak zorganizowana była produkcja ceramiki (np. gospodarstwo domowe i/lub warsztat); 2. Jak te tradycje techniczne oddziaływały na siebie w czasie; 3. Która z nich, jeśli w ogóle, była dominująca, gdy system wytwarzania stał się scentralizowany; lub 4. Czy na daną okazję opracowano nowy proces produkcyjny, a jeśli tak, to w jaki sposób; oraz 5. W jakim stopniu system był scentralizowany i czy produkcja krajowa przetrwała obok scentralizowanej. Te aspekty będą kluczowe dla zrozumienia zakresu politycznego zaangażowania w sposoby produkcji ceramiki.

(3) W celu 3 porównane zostaną wyniki z tymi uzyskanymi wcześniej przez głównego badacza projektu dla Delty Nilu, aby zobaczyć różnice i podobieństwa między tymi dwoma regionami, jak proces homogenizacji ceramiki w całym Egipcie przejawia się na obu krańcach kraju oraz jego polityczne i społeczne implikacje. Przyjęcie podejścia technologicznego do odpowiedzi na szerokie pytania antropologiczne jest absolutnie pionierskie w dziedzinie Egiptu predynastycznego. Nowatorskie jest również jego oddolne podejście pozwalające oddać obraz całej społeczności. Do niedawna większość badań koncentrowała się na elitach, a w szczególności na kontekstach funeralnych, gdyż na ten temat mamy najwięcej danych. Wyniki badań dają jednak częściowy obraz zjawisk.

Rezultaty projektu TECHNOPREGYPT są trojakie: stworzenie nowego modelu teoretycznego o wielkim potencjale, który może posunąć naprzód nasze obecne rozumienie społeczeństw predynastycznych i procesu formowania się państwa w Egipcie oraz stać się ważnym instrumentem porównawczym zdolnym do wpływania na dyscypliny poznawcze w ramach szerszego parasola archeologii antropologicznej. Produkcja zupełnie nowych danych surowych, które zostaną udostępnione innym naukowcom. Dyfuzja podejścia technologicznego w dziedzinie Predynastycznego i Dynastycznego Egiptu.