Iconographic program of the chapels of Osiris in Karnak: Kushite chapel of Osiris Neb-ankh

Kierownik projektu: dr Aleksandra Hallmann
Numer projektu: 2016/22/M/HS3/00354
Źródło finansowania: Narodowe Centrum Nauki, konkurs Harmonia 8
Partner zagraniczny grantu: prof. Laurent Coulon (Collège de France / École Pratique des Hautes Études, PSL, AOROC, UMR 8546)
Współpracownicy: Anna Guillou (egyptologist/artist), Stephen Rickerby (conservator), Lisa Shekede (conservator), Johannes Weninger (stonemason/artist)
Współpracujące instytucje: Ministry of Tourism and Antiquities (Egypt), Institut français d’archéologie orientale (misja „Les sanctuaires osiriens de Karnak”), Centre Franco-Égyptien d'Étude des Temples de Karnak, The Epigraphic Surevy of the Institute for the Study of Ancient Cultures of the University of Chicago
Okres realizacji projektu: 2017-2023
Słowa klucze: Archeologia Egiptu i Nubii, ikonografia, okres kuszycki, kaplice Ozyrysa, Boskie Małżonki Amona, Karnak, techniki artystyczne, techniki obrazowania

Opis projektu: 

Celem projektu jest teoretyczne odtworzenie stratygrafii dekoracji kaplicy Ozyrysa Neb-anch /Pa-weszeb-iad poprzez interdyscyplinarną analizę jej dekoracji oraz technik budowlanych i artystycznych. Kaplica, reprezentująca realizowany w Tebach program budowlany dynastii kuszyckiej (ok. VIII-VII w. p.n.e.), została zbudowana w Karnaku za panowania króla Taharki oraz kadencji Szepenupet II jako Boskiej Małżonki Amona. Porównawcze studia nad ikonografią oraz ideologicznym znaczeniem ich przedstawień są punktem wyjścia do interdyscyplinarnej analizy technik artystycznych. Zaś szerokie studia komparatystyczne sztuki z okresu kuszyckiego zarówno z terenu Egiptu jak i Nubii, mają pomóc w pełnej analizie koncepcji ikonograficznych wykorzystanych w kaplicy.
Studium dekoracji kaplicy jest przeprowadzone dwutorowo. Po pierwsze, dekoracja kaplicy jest analizowana jako „wynik/koncept” (badanie programu dekoracyjnego, koloru, ikonografii, stylistyki), gdzie poddany badaniom jest jej repertuar ikonograficzny. Po drugie, dekoracja kaplicy jest analizowana jako „proces/kreacja materialna” (badanie procesu powstawania dekoracji z technicznego punktu widzenia, technik artystycznych), gdzie analizowana jest anatomia kaplicy (konstrukcja, materiały, stratygrafia dekoracji). Badania te są realizowane na zasadach dialogu pomiędzy egiptologiem/archeologiem a konserwatorami specjalizującymi się w malarstwie ściennym oraz konsultowane z kamieniarzem/artystą. Badania wizualne i analityczne są uzupełnione analizą stratygrafii dekoracji kaplicy przy użyciu zaawansowanych technik obrazowania takich jak: reflektografia IR, fotografia fluorescencyjną UV, podczerwień kolorowa (FCIR) oraz VIL (visible-induced luminescence), we współpracy z konserwatorami, Lisą Shekede oraz Stephenem Rickerby.
Badania kaplicy są realizowane w ramach współpracy z francuską misją „Sanktuaria Ozyrysa w Karnaku” kierowaną przez Laurenta Coulona (EPHE/IFAO/CNRS) oraz Cyrila Giorgi (INRAP), której celem jest studium i publikacja wszystkich znanych kaplic ozyriackich z I tysiąclecia p.n.e. z terenu Karnaku. Kaplice te stanowią bowiem nie tylko istotne źródło badań nad okresem kuszyckim i saickim w Egipcie, lecz także są cennym materiałem do studiów nad kultem Ozyrysa w I tysiącleciu p.n.e. Badania porównawcze budowli z czasów panowania XXV Dynastii, w tym analiza technologiczna dekoracji, są realizowane w Medinet Habu we współpracy z The Epigraphic Surevy of the Institute for the Study of Ancient Cultures of the University of Chicago kierowanym przez Bretta J. McClain.

Publikacje związane z projektem:

2024
Hallmann A., “Libyan Family in Kawa - Fashion as a Political Statement of Taharqo”, w: A Master of Secrets in the Chamber of Darkness. Egyptological Studies in Honor of Robert K. Ritner Presented on the Occasion of His 68th Birthday, pod red. F. Scalf and B. Muhs. SAOC 73, ISAC, Chicago 2024, 121-138.

2023
Hallmann A., Negotiated Identity of Kushite Kings Visualized in Osirian Chapels in Karnak, and the Meaning of Double Uraeus. Taharqo in the Chapel of Osiris Neb-ankh/Pa-wesheb-iad.” In Kush XX: Proceedings of the 14th International Congress of Nubian Studies, Paris, September 10-14th, 2018, pod red. M. Millet, F. Payraudeau, P. Tallet, V. Rondot, Ifao, Cairo 2023, 329-348.

Hallmann A., “Individual Research”, w: Institute for the Study of Ancient Cultures Annual Report 2022-2023, pod red. Theo van den Hout, Institute for the Study of Ancient Cultures, Chicago 2023, 93-94.

« Karnak – Sanctuaires osiriens (2022): Chapelles et nécropole du dieu Osiris au Ier millénaire av. J.-C.» co-authored with Laurent Coulon, Cyril Giorgi, Anna Guillou, Sylvie Marchand, Raphaële Meffre and Frédéric Payraudeau, Bulletin archéologique des Écoles françaises à l’étranger, OpenEdition Journal https://doi.org/10.4000/baefe.9294

2021
Hallmann A., S. Rickerby, L. Shekede, “Blue and Green in the Decoration of a Kushite Chapel in Karnak, Egypt: Technical Evaluation Using Low-tech, Non-invasive Procedures,” Journal of Archaeological Science: Reports 2021 (39). https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2021.103190

«Karnak – Sanctuaires Osiriens (2020) » co-authored with Laurent Coulon, Cyril Giorgi, Stéphanie Boulet, Catherine Defernez, Sylvie Marchand, Frédéric Payraudeau, Raphaële Meffre, Florence Gombert-Meurice, Anna Guillou, Stephen Rickerby, Lisa Shekede and Nicolas Souchon, Bulletin archéologique des Écoles françaises à l’étranger, OpenEdition Journal https://doi.org/10.4000/baefe.2950

2020
« Karnak – Sanctuaires Osiriens (2019)» co-authored with Laurent Coulon, Cyril Giorgi, Stéphanie Boulet, Catherine Defernez, Sylvie Marchand, Ayman Hussein, Hervé Monchot, Frédéric Payraudeau, Raphaële Meffre, Florence Gombert-Meurice, Anna Guillou, and Nicolas Souchon, Bulletin archéologique des Écoles françaises à l’étranger, OpenEdition Journal https://doi.org/10.4000/baefe.1136

2018
Coulon L, A. Hallmann A., Payraudeau Fr., “The Osirian Chapels at Karnak: An Historical and Art Historical Overview Based on Recent Fieldwork and Studies”, w: Thebes in the First Millennium B.C.: Art and Archaeology of the Kushite Period and Beyond, pod red. E. Pischikova, J. Budka, K. Griffin. GHP Egyptology 27, GHP, London 2018, 271-293.

Hallmann A., «Les divines Adoratrices : parure et iconographie » , w: Servir les Dieux d'Égypte. Divines adoratrices, chanteuses et prêtres d'Amon, catalogue d'exposition, pod red. Fl. Gombert, Fr. Payraudeau, Musée de Grenoble, Grenoble 2018, 306-311.

L. Coulon, C. Giorgi, C. Defernez, S. Marchand, F. Payraudeau, R. Meffre, F. Gombert-
Meurice, T. Faucher, Hassân El-Amir, A. Hallmann, « Sanctuaires Osiriens de Karnak, » Supplément au Bulletin de l’Institut français d’archéologie orientale 2018 (118) : 224-238

W druku:

Coulon L., Giorgi C., Hallmann A., i in., La chapelle d'Osiris Neb-ankh / Pa-oucheb-iad. Un édifice dédié à Osiris sauveur. Étude du programme décoratif, FIFAO, Ifao, Cairo. (przewidywany czas publikacji 2025)

Hallmann A., “Creating an Image of Royalty – Sartorial Choices of Shabataqo in the Chapel of Osiris Heka-Djet in Karnak", w: From Objects to Histories. Studies in Honour of John H. Taylor, pod red. N. Strudwick, and D. Aston. Abercromby Press, UK.

Wykłady i wystąpienia konferencyjne:

Aleksandra Hallmann, “Some reflections about Kushite spolia in Karnak and Medinet Habu”, konferencja “CIPEG Annual Meeting. ICOM International Committee for Egyptology”, Luxor 21.11.2023.

Aleksandra Hallmann, “Silent Witnesses of Change. Reused Kushite Blocks from Karnak and Medinet Habu”, konferencja “Reading Reuse. Image Recycling in Egypt and Beyond”, Institut Français d’Archéologie Orientale, Kair 30.10.2023.

Laurent, Coulon, Aleksandra Hallmann, « Les chapelles osiriennes au nord de Karnak. Résultats des campagnes 2020–2022 », konferencja « La collaboration franco-polonaise dans le domaine de l’égyptologie », Centre Scientifique de l’Académie Polonaise des Sciences, Paryż 07-06-2022.

Aleksandra Hallmann, “Invisible Blue, and the Search for Colors in the Kushite Chapel of Osiris Neb-ankh/Pa-wesheb-iad in Karnak,” ARCE Chicago Chapter, Chicago 09-01-2021.

Aleksandra Hallmann, “Blue Color in the Decorative Programme of the Kushite Chapel of Osiris Neb-ankh/Pa-wesheb-iad in Karnak,” Interdisciplinary Workshop at the University of Copenhagen “The Colour Blue in Ancient Egypt and Sudan”, Kopenhaga 03-03- 2020.

Aleksandra Hallmann, “Negotiated Identity of Kushite Kings Visualized in Osirian Chapels in Karnak,” konferencja “The 14th International Congress of Nubian Studies”, Muzeum Luwru, Paryż 14-09-2018.

Laurent, Coulon, Aleksandra Hallmann, Frédéric Payraudeau, “The Osirian Chapels at Karnak: Recent Epigraphic Work and Historical and Art Historical Studies”, konferencja “Thebes in the First Millennium BC”, Muzeum Mumifikacji, Luksor 29-09- 2016.

Doniesienia Prasowe:

Archeologia Żywa – nominacja badań w Karnaku do 10 najważniejszych odkryć archeologicznych w Polsce w 2020 roku
https://archeologia.com.pl/swiatynie-w-karnaku-zdobil-jeden-z-najstarszych-syntetycznych-barwnikow/

Science in Poland “Nowatorska metoda ujawnia nieznane informacje na temat świątyni w Karnaku”
https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,81922,egipt-nowatorska-metoda-ujawnia-nieznane-informacje-na-temat-swiatyni-w

Linki:

https://www.ifao.egnet.net/recherche/operations/op17145/

https://www.conservationregister.com/case-studies/kushite-chapel-of-osiris-neb-ankh-karnak-egypt/